चीनले किन गर्दैछ सीमा सम्झौताको उल्लंघन ?

एजेन्सी। १५-१६ जूनमा चीनले भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गरेर बिहार रेजिमेन्टका गस्ती टोलीमाथि प्रहार गर्नु र २० भारतीय सेनाको मृत्यु हुनु निकै जघन्य काम हो । तर, चीनले कायरता स्वीकार गर्दै आफ्नोतर्फ भएको हताहतीको विवरण भने सार्वजनिक गरेको छैन ।

राजदूत गौतम बम्बावालेले स्ट्राट न्युज ग्लोलसँगको कुराकानीका क्रममा बेइजिङले हरेक सम्झौताका हरेक बुँदाको उल्लंघन गरेको बताएका छन् । सन् १९९३ मा वास्तविक नियन्त्रण रेखा (एलएसी)मा शान्ति र स्थिरता कायम गर्नका लागि गरिएको सम्झौताकोसमेत उल्लंघन गरेको उनले बताए ।

त्यससैगरी माओले तियानमेन स्क्‍वायरबाट पिपुल्स रिपब्लिक अफ चाइनको स्थापना भएको घोषणा गरेको दुई महिनाभन्दा पनि कम समयमा पीएलएले सिन्जियाङमा अतिक्रमण गरेको थियो । कासगरमा रहेको भारतीय कन्सुलेट कार्यालय बन्द गराएको थयो । भारतले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालनाका लागि चीनो नयाँ सत्तालाई पुराना सम्झौतामा पुन: सम्झौता गर्न आग्रह गरेको थियो ।

तर, माओले सिन्जियाङमा कब्जा गरेपछि पश्‍चिमी सीमा नियन्त्रण कायम गर्‍यो । त्यससँगै चीन पहिलो पटक भारतको सीमा सम्पर्कमा रह्यो र अक्साई चीनमाथि कब्जा गर्‍यो । जुन विवाद अहिले पनि चलिरहेको छ ।

सन् १९५१ मा ‘तिब्बतको शान्तिपूर्ण स्वतन्त्रताका लागि सम्झौता’ मा १७ बुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको थियो । तर, तिब्बतीयन प्रतिनिधिहरुलाई यस सम्झौताको जालमा फसाइयो । जसका कारण तिब्बतले आफ्नो स्वायत्ता गुमायो ।

उक्त सम्झौताको बुँदा चारमा तिब्बतको आन्तरिक राजनीतिमा चीनले कुनै हस्तक्षेप नगर्ने उल्लेख गरिए पनि चीनले पूर्णरुपमा तिब्बतको स्वतन्त्रता खोस्दै उक्त बुँदाको उल्लंघन गरेको थियो । त्यसैगरी उक्त सम्झौतामा नै दलाई लामाको शक्तिलाई कुनै आघात हुन नदिने बताइएको थियो । तर, दलाई लामा निर्वासित बनाइयो ।

उक्त सम्झौता भएलगत्तै माओले चिनियाँ सेनालाई तिब्बतमा पठायो र महत्वपूर्ण केन्द्रहरुमा क्याम स्थापना गर्‍यो ।

सन् १९५४ मा भारत-चीनबीच तिब्बतका विषयमा पञ्‍चशिल सम्झौता भएको थियो । जसअनुसार तिब्बत र भारतबीचको लामो सीमा निर्धारण गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । भारतले उक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर भएपछि सीमा समस्या नआउने अपेक्षा गरेको थियो ।

दुई महिनापछि सम्झौता उल्लंघन गर्दै चिनियाँ सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्‍यो । भारतीय सेना उत्ताखण्डको चमोली जिल्लाकव बारहोटीमा पहिलो पटक प्रवेश गर्‍यो । यो चीनले उल्लंघन गरेको अर्को सम्झौता हो ।

पञ्‍चशीलको सम्झौता अनुसार दुबै मुलुकले एकअर्को मुलुको सार्वभौम क्षेत्र र राष्ट्रय अखण्डताको सम्मान गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । त्यसपछि उक्त विवाद समाधानका लागि भारतले लगातार प्रयास गरे पनि चीनले सम्झौता गर्दै उल्लंघन गर्ने क्रम जारी राख्‍यो र सन् १९६२ त चीनले भारतमाथि युद्ध नै सुरु गर्‍यो ।

सन् २०१७ मा दुईवटा चिनियाँ सैन्य हेलिकोप्टर उत्तराखण्डमा प्रवेश गरेका थिए । जुन डोक्लाम भिडन्तभन्दा दुई साता अघि थियो । उनीहरुले भारतीय सैन्य क्याम्पमा त्रास उत्पन्‍न गराएका थिए ।

यी माथिका उदाहरणहरुबाट पनि प्रस्ट हुन्छ कि चीनले कहिले पनि कुनै पनि सम्झौताको पालना गर्दैन र नरम दिखिन सम्झौता गर्ने गर्छ ।

ताजा अपडेट

प्रचण्डको पहलमा बानेश्वरमा संसद विघटनविरुद्ध हस्ताक्षर संकलन

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले संसद विघटन गरेर मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरेपछि त्यस विरुद्ध सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का सांसदहरूले संघीय संसद भवन...

बादल र बामदेव न ओलीतिर न प्रचण्डतिर

काठमाडौं । गृहमन्त्री रामबहादुर थापा ‘बादल’ले आफू विचार र राजनीति मिल्नेसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने बताएका छन् । पुल्चोकमा आफूनिकट केन्द्रीय सदस्यहरुसंँको भेलामा बादलले यस्तो...

ओलीको पक्षमा देखिएका गृहमन्त्रीको पुल्चोकमा छुट्टै भेला

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री समेत रहेका नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफू निकटका सांसदहरुलाई बालुवाटारमा बोलाएर छलफल गरिरहेका बेला ओली निकट...

सुरेन्द्र पाण्डेको नेतृत्वमा नेकपाका ८७ सांसद सर्वाेच्च जाँदै

काठमाडाैं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का ८७ सांसदहरू सर्वाेच्च अदालत जाने भएका छन् । असंवैधानिक रुपमा आइतबार गरिएको संसद विघटनको निर्णय विरुद्ध उनीहरू सर्वाेच्चमा जाने...

वैशाखमा चुनाव हुनेवाला छैन : डा. भट्टराई

काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का नेता डा. बाबुराम भट्टराईले आगामी वैशाखमा चुनाव नहुने दाबी गरेका छन् । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको...

ह्वात्तै बढ्याे सुनको मूल्य, कति पुग्याे हेर्नुहाेस

काठमाडौं । सोमबार सुनको मूल्य ९ सय रुपैंयाले बढेको छ । हिजो ९४ हजार ३ सय रुपैंयामा कारोबार भएको सुन आज ९ सय रुपैंयाले बढेर...

माओवादीसँगकाे एकता भंग गर्दै प्रधानमन्त्री ओली

काठमाडाैं । प्रधानमन्त्रीसमेत रहेका नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नेकपा (माओवादी केन्द्र) सँग भएकाे एकता भंग गर्ने भएका छन् । साेमबार बिहान...

ओलीको गतिविधिले पार्टी एकतालाई भत्काउन सक्दैन : प्रचण्ड

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का कार्यकारी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पार्टी विरोधी गतिविधिले एकतालाई भत्काउन नसक्ने बताएका छन्...

चर्चित

दीप बस्न्यात पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्न विशेष अदालत

काठमाडौं । विशेष अदालतले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका पूर्वप्रमुख आयुक्त दीप बस्न्यातलाई पुर्पक्ष थुनामा राख्न आदेश दिएको छ । विशेष अदालतका अध्यक्ष प्रेमराज कार्की, सदस्यहरु...

दुबईबाट नेपाल फर्किएका १०१ जना महिला मध्ये ९४ जना गर्भवती

काठमाडौँ| एक सय ४८ जना नेपाली बोकेर नेपाल एयरलाइन्सको आरए २२९२ नम्बरको न्यारोबोडी जहाज संयुक्त अरब एमिरेट्स यूएईबाट पहिलो चार्टड बिमान उडेको छ | यूएईबाट...