चीनद्वारा भारत, तिब्बत र सिन्जियाङसँग गरेको सम्झौता हरेक बुँदाको लगातार उल्लंघन

एजेन्सी । १५-१६ जूनमा चीनले भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गरेर बिहार रेजिमेन्टका गस्ती टोलीमाथि प्रहार गर्नु र २० भारतीय सेनाको मृत्यु हुनु निकै जघन्य काम हो । तर, चीनले कायरता स्वीकार गर्दै आफ्नोतर्फ भएको हताहतीको विवरण भने सार्वजनिक गरेको छैन ।

राजदूत गौतम बम्बावालेले स्ट्राट न्युज ग्लोलसँगको कुराकानीका क्रममा बेइजिङले हरेक सम्झौताका हरेक बुँदाको उल्लंघन गरेको बताएका छन् । सन् १९९३ मा वास्तविक नियन्त्रण रेखा (एलएसी)मा शान्ति र स्थिरता कायम गर्नका लागि गरिएको सम्झौताकोसमेत उल्लंघन गरेको उनले बताए ।

त्यससैगरी माओले तियानमेन स्क्‍वायरबाट पिपुल्स रिपब्लिक अफ चाइनको स्थापना भएको घोषणा गरेको दुई महिनाभन्दा पनि कम समयमा पीएलएले सिन्जियाङमा अतिक्रमण गरेको थियो । कासगरमा रहेको भारतीय कन्सुलेट कार्यालय बन्द गराएको थयो । भारतले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालनाका लागि चीनो नयाँ सत्तालाई पुराना सम्झौतामा पुन: सम्झौता गर्न आग्रह गरेको थियो ।

तर, माओले सिन्जियाङमा कब्जा गरेपछि पश्‍चिमी सीमा नियन्त्रण कायम गर्‍यो । त्यससँगै चीन पहिलो पटक भारतको सीमा सम्पर्कमा रह्यो र अक्साई चीनमाथि कब्जा गर्‍यो । जुन विवाद अहिले पनि चलिरहेको छ ।

सन् १९५१ मा ‘तिब्बतको शान्तिपूर्ण स्वतन्त्रताका लागि सम्झौता’ मा १७ बुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको थियो । तर, तिब्बतीयन प्रतिनिधिहरुलाई यस सम्झौताको जालमा फसाइयो । जसका कारण तिब्बतले आफ्नो स्वायत्ता गुमायो ।

उक्त सम्झौताको बुँदा चारमा तिब्बतको आन्तरिक राजनीतिमा चीनले कुनै हस्तक्षेप नगर्ने उल्लेख गरिए पनि चीनले पूर्णरुपमा तिब्बतको स्वतन्त्रता खोस्दै उक्त बुँदाको उल्लंघन गरेको थियो । त्यसैगरी उक्त सम्झौतामा नै दलाई लामाको शक्तिलाई कुनै आघात हुन नदिने बताइएको थियो । तर, दलाई लामा निर्वासित बनाइयो ।

उक्त सम्झौता भएलगत्तै माओले चिनियाँ सेनालाई तिब्बतमा पठायो र महत्वपूर्ण केन्द्रहरुमा क्याम स्थापना गर्‍यो ।

सन् १९५४ मा भारत-चीनबीच तिब्बतका विषयमा पञ्‍चशिल सम्झौता भएको थियो । जसअनुसार तिब्बत र भारतबीचको लामो सीमा निर्धारण गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । भारतले उक्त सम्झौतामा हस्ताक्षर भएपछि सीमा समस्या नआउने अपेक्षा गरेको थियो ।

दुई महिनापछि सम्झौता उल्लंघन गर्दै चिनियाँ सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्‍यो । भारतीय सेना उत्ताखण्डको चमोली जिल्लाकव बारहोटीमा पहिलो पटक प्रवेश गर्‍यो । यो चीनले उल्लंघन गरेको अर्को सम्झौता हो ।

पञ्‍चशीलको सम्झौता अनुसार दुबै मुलुकले एकअर्को मुलुको सार्वभौम क्षेत्र र राष्ट्रय अखण्डताको सम्मान गर्ने उल्लेख गरिएको थियो । त्यसपछि उक्त विवाद समाधानका लागि भारतले लगातार प्रयास गरे पनि चीनले सम्झौता गर्दै उल्लंघन गर्ने क्रम जारी राख्‍यो र सन् १९६२ त चीनले भारतमाथि युद्ध नै सुरु गर्‍यो ।

सन् २०१७ मा दुईवटा चिनियाँ सैन्य हेलिकोप्टर उत्तराखण्डमा प्रवेश गरेका थिए । जुन डोक्लाम भिडन्तभन्दा दुई साता अघि थियो । उनीहरुले भारतीय सैन्य क्याम्पमा त्रास उत्पन्‍न गराएका थिए ।

यी माथिका उदाहरणहरुबाट पनि प्रस्ट हुन्छ कि चीनले कहिले पनि कुनै पनि सम्झौताको पालना गर्दैन र नरम दिखिन सम्झौता गर्ने गर्छ ।

ताजा अपडेट

चीनसँगको हिल्सा नाका नखुल्दा महँगो बन्यो हुम्लावासीको दशैं

हुम्ला । चीनसँगको हिल्सा नाका नखुल्दा हुम्लावासीको दशैँ महँगो बनेको छ । सात गाउँपालिका र ४४ वडामा यो वर्षको दशैँ महँगो बनेको हाे ।...

यात्रु नपाउँदा सवारीसाधन बसपार्कमै

डडेलधुरा । विगतवर्षमा चाडवाड मनाउन घर जानेको भीडले सुनसान हुने डडेल्धुरा बसपार्क यतिबेला सवारी साधानहरू भरिभराउ छ । विश्वव्यापीरूपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणका कारण छ...

‘वास्तविकता बुझ्न नखोजेर नक्शाको राजनीति र अफवाह फैलाउन खोजियो’

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बडादशैंका अवसरमा ट्वीट गरेको शुभकामनामा प्रयोग भएको निशान छापमा रहेको नक्शामा लिम्पियाधुरासहित नेपालका सबै भाग स्पष्ट देख्न सकिने...

सुदूरपश्चिममा थपिए १३२ काेराेना संक्रमित

धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा शुक्रबार १३२ जना कोरोना संक्रमित थपिएका छन् । पछिल्लो २४ घण्टामा प्रदेशका ४ वटा प्रयोगशालामा १ हजार १ सय ८० जनाको...

‘रअ’ का प्रमुखसँग भेटेर प्रधानमन्त्रीले राष्ट्रिय स्वाभिमानको खिल्ली उडाए : मोहन वैद्य

काठमाडौं । नेकपा क्रान्तिकारी माओवादीका महासचिव मोहन वैद्य किरणले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भारतीय 'रअ'का प्रमुख सामान्तकुमार गोयलसँग भेट गरेर कुटनीतिक मर्यादा र राष्ट्रिय...

कोरोनाबाट नासुको मृत्यु

दाङ । कोरोना भाइरसकाे संक्रमणबाट दाङमा आज एक कर्मचारीको मृत्यु भएको छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय दाङका कोरोना फोकल पर्सन कमल चन्दका अनुसार मृत्यु हुनेमा...

रुसले निर्माण गरेको कोभिड १९ विरुद्धको खोपको परीक्षण भारतमा पनि गरिने

एजेन्सी । रुसले निर्माण गरिरहेको कोभिड १९ विरुद्धको खोप ‘स्पुतनिक भी’ को परीक्षण भारतमा पनि गरिने भएको भारतीय अधिकारीहरुले जनाएका छन् । यस विषयमा भारतको...

एकैदिन थपिए ४१ हजारबढी कोरोना संक्रमित

एजेन्सी । फ्रान्समा एकै दिनमा ४१ हजार जनाभन्दा बढी व्यक्ति कोरोना संक्रमित भएका बताइएको छ । फ्रान्सको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको जानकारीअनुसार यहाँ गएको २४...

सुनसरीकी ५२ वर्षीया कोरोना संक्रमित महिलाको मृत्यु

काठमाडौं । सुनसरीकी ५२ वर्षीया कोरोना संक्रमित महिलाको बी. पी. कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा मृत्यु भएकाे छ । हाइपरटेन्सन र डायबिटिज रोग समेत भएकी महिलामा...

चर्चित

चीनसँगको हिल्सा नाका नखुल्दा महँगो बन्यो हुम्लावासीको दशैं

हुम्ला । चीनसँगको हिल्सा नाका नखुल्दा हुम्लावासीको दशैँ महँगो बनेको छ । सात गाउँपालिका र ४४ वडामा यो वर्षको दशैँ महँगो बनेको हाे ।...

एकैदिन थप ४२६ जनामा कोरोना संक्रमण

काठमाडौं । नेपालमा एकैदिन थप ४ सय २६ जनामा कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर गौतमका अनुसार ४२६...

अबको दुई महिनाभित्र कोरोना खोप आउँछ : डाक्टर कोलिन्स

काठमाडौं । नेशनल हेल्थ इन्स्टिच्युटका निर्देशक डाक्टर फ्रान्सिस कोलिन्सले अमेरिकामा दुई महिनाभित्र कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) विरुद्धको खोप आउने बताएका छन् । बुधबार एक समारोहमा बोल्दै...

काेराेना कहर: संक्रमितलाई लगाइने खोपमा कालोबजारी गर्ने स्वास्थ्यकर्मी पक्राउ

वीरगन्ज । कोरोना संक्रमितको उपचारमा प्रभावकारी मानिएको रेम्डेशिभिर नामक इन्जेक्सन (खोप)को कालोबजारी गरेको आरोपमा प्रहरीले एक स्वास्थ्यकर्मी र एक भारतीय नागरिक गरी २ जनालाई...

‘जुनमा हेरूँ तिमीलाई’ सार्वजनिक (भिडियोसहित)

काठमाडौं । गायक इन्द्रजित मिजारको स्वरमा ‘जुनमा हेरूँ तिमीलाई’ को म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएको छ। प्रेमिल शैलीको गीतमा शब्द हाल अमेरिकामा बसेर आफ्नो संगीत यात्रा...