ओली सरकारको कूटनीतिक असफलता : चीनले अन्य देशलाई सहयोग गर्दा नेपालका प्रयोगशाला बन्द!

छद्म राष्ट्रवाद प्रधानमन्त्री केपी ओली र उनको नेतृत्वको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको सरकार चलाउने मुल चरित्र हो । नोवेल कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएको सन्दर्भमा ‘असफलता’ भन्ने शब्दले सरकारको लगातार निष्क्रियता र अनिर्णयलाई बताउन पर्याप्त हुन सक्दैन् ।

८० दिन भन्दा लामो लकडाउन संसार कै सबैभन्दा लामो लकडाउन हो र सरकारसँग अझै पनि प्रतिबन्धहरू कम गर्न कुनै ठाेस योजना छैन् । कोभिडसँग प्रभावी ढंगले लड्नका लागि स्वास्थ्य सुविधा र आपूर्तिलाई समेकित गर्न लकडाउन अवधिको उत्तम प्रयोग गर्न सरकार पुर्ण रुपले असफल छ । यसको विपरित, प्रसारण दर द्रुत रूपमा बढ्न थालेको छ ।

कोविड नियन्त्रणको लािग अग्रमोर्चामा कार्यरत संस्था र स्वास्थकर्मीहरुसँग परिक्षण किटको अभाव छ । जनताको दुर्दशाप्रति सरकारको उदासीनताले जनतामा बिरोधको भावना विकसित हुँदैछ । महामारीको कारणले फैलिएको विनाश बाहेक सरकारले अर्थव्यवस्था, शासन र कूटनीति जस्ता महत्वपूर्ण राष्ट्रिय क्षेत्रमा पनि नतिजा प्राप्त गर्न सकेको छैन ।

बजेटबाट पनि धोका
सरकारले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को बजेटमा मुलुकले भोगिरहेको कोरोनाको प्रभावलाई पनि बुझ्न सकेन । बजेटले कम्तिमा कोविड नियन्त्रणको उपायहरूको लागि वित्तीय स्रोतको अन्तरलाई तत्काल सम्बोधन गर्न, सबैभन्दा जोखिममा पर्ने वर्गलाई (जस्तै दैनिक ज्याला कमाउने) लाई जीविका सहयोग पु¥याउने र बन्द व्यवसायलाई पुनः सुरु गर्न सक्षम बनाउन एउटा प्याकेज प्याकेज घोषणा गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो । तर यी तत्कालका प्राथमिकताहरू र राष्ट्रिय बजेट बीच स्पष्ट बिच्छेद भयो ।

शासन मुद्दा
संरचनात्मक विफलताका धेरै पक्षहरूमा स्पष्ट रुपले देखिन्छ । तर, तत्काल दुई महत्वपूर्ण क्षेत्रमा यस्तो असफलता अझ धेरै स्पष्ट छ । एउटा सरकारले घरेलु कृषि आपूर्ति श्रृंखलालाई निरन्तर राख्नुको महत्वलाई वेवास्ता गरेको छ । रूपन्देहीदेखि रोल्पा र झापादेखि जुम्लासम्मको कथा यस्तै छ । स्थानीय तरकारी र डेरी र कुखुरा उत्पादन बजार पहुँच प्राप्त गर्न असमर्थ छन् । बाधाको बाबजुद बजारमा पुगेका करोडौं रूपैयाँका उत्पादनहरू सरकारी एजेन्सीहरूको उपस्थितिमै खेर गयो । जबकि देश अझै लकडाउनको क्रममा पनि आयातमा निर्भर छ ।

संघीय सरकारले पनि एकतर्फी निर्णय लिइरहेको छ । सेवा प्रावधान सम्बन्धी धेरै निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्न सहयोग पु¥याउने निजी क्षेत्र र विज्ञहरूलाई सरकारले कुनै परामर्श लिएन । उनीहरूको क्षमता अवरोधका साथै स्थानीय सरकारहरू केन्द्र सरकारले दिएका ’आदेशहरू’ कार्यान्वयन गर्न अनिच्छुक छन ।

लकडाउन समाप्त गर्ने मोडलिटीमा सरकार हराएको देखिन्छ । त्यहाँ भन्दा छिटो नै खोल्ने विकल्प छैन । यद्यपि स्वास्थ्य सुरक्षा, सुरक्षा र समर्थन संयन्त्र सुनिश्चित गर्ने सम्बन्धमा सरकारको तयारी देखिंदैन । जवाफदेही रूपमा कार्य गर्नुको सट्टा लकडाउनको चाँडो अन्त्यको लागि वकालत गर्नेहरूलाई दोष दिइयो । वास्तवमा यो एक वांछनीय समाधान होईन ।

विफल कूटनीति
ओली सरकारले चीनसँग हातेमालो गरेको आरोप लगाउने भारतीय मिडियाको निरन्तर रिपोटिंगको साथसाथै नेपाल र भारत बीचको कूटनीतिक सम्बन्ध दशकौंदेखि सबैभन्दा न्यूनतम बिन्दुमा रहेको छ । निसन्देह भारतले नेपालको पश्चिमी सिमानामा विवादित इलाकामा सडक निर्माण गरेर र उद्घाटन गरेर नेपाललाई धम्कायो । यो समस्या समाधान गर्न विदेश सचिव स्तरमा बैठकको लागि २०१४ पछि दोहोर्याइएको अनुरोधलाई पनि बेवास्ता गरेको छ । धेरैजसो नजिकका देशहरूसँग केही उल्लेखनीय सीमा समस्याहरू छन्, तर त्यसले अन्य कूटनीतिक संलग्नताहरूलाई पूर्ण रूपमा बाधा पु¥याउँदैन । तर जसरी नेपाल र भारतको सम्बन्ध बिग्रँदै गएको छ, यसको परिमाणहरुको जिम्मेबारी सबै पार्टीले लिनु पर्दछ ।

चीनको मोर्चामा नेपालले चीनसँगको सम्बन्धको घोषणा गरे पनि जमीनी वास्तविकता विपरित दिशामा छ । २०१५को भूकम्प पछि बन्द भएको तातोपानी भन्सार बिन्दु पूर्ण रूपमा अझै सुचारु भएको छैन् । तिब्बतदेखि नेपालको अर्को प्रवेश बिन्दु केरुंगमा मेडिकल आपूर्ति सहित करिब २०० ट्रक फसेका छन् । चीनले प्रदान गरेको पोर्ट र ट्रान्जिट सुविधाहरू सबै अव्यावहारिक छन् र कागजमा मात्र सिमित छन् । यति मात्र होइन, चीनले कोविडसम्बन्धी आपतकालीन चिकित्सा आपूर्तिका साथ १५० भन्दा बढी देशहरूलाई सहयोग पु¥याएको छ जबकि नेपालका प्रयोगशालाहरूमा अझै पनि परीक्षण किटहरूको अभावमा बन्द हुन बाध्य छन् र चिकित्सा पेशाहरुमा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरणको अभावमा संक्रमित छन् । मिलेनियम चैलेंज कर्पोरेशन कम्प्याक्टको सवालमा नेपाल अमेरिकाको साथमा छ । यी सबै नेपालको असफल कूटनीतिको प्रमाण हुन् ।

हाँसउठ्दो कुरा के छ भने प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रियता र देवगिरीको दोहोरो तरवार यत्तिको सफल भएको छ कि उनले आफ्नै शासक पार्टीमा अवरोध खडा गर्ने काम मात्र गरेनन् तर उनको ‘दुखद बिरोध’ लागू गर्न लगाउने मुख्य आकर्षणले मुख्य विपक्षी नेपाली कांग्रेस लगायत सबै विपक्षी दलहरुलाई बाध्य तुल्यायो ।

ताजा अपडेट

१३ जिल्लामा छन् ५ सयभन्दा बढी काेराेनाका सक्रिय संक्रमित

काठमाडौं । नेपालमा शनिबार ३८ हजार ५ सय ८४ जना काेराेनाका सक्रिय संक्रमित रहेका छन् । जसमध्ये ५ सयभन्दा बढी काेराेनाका सक्रिय संक्रमित रहेका...

क्लिन फिडका कारण अब उपभोक्ताले बढी शुल्क तिर्नुपर्ने

काठमाडाैं । टेलिभिजन वितरकहरुले क्लिन फिड पूर्ण रुपमा कार्यान्वयनमा आएपछि शुल्क बढ्ने बताएका छन् । विदेशी च्यानलहरुले नेपालका लागि छुट्टै क्लिन फिड दिँदा खर्च...

प्रदेश १ मा थपिए २२२ कोरोना संक्रमित

काठमाडाैं । प्रदेश १ मा शनिबार २२२ जनामा कोरोना भाइरसकाे संक्रमण पुष्टि भएकाे छ। सामाजिक विकास मन्त्रालयले दिएकाे जानकारी अनुसार मोरङमा १ सय २६, सुनसरीमा...

दिल्लीमाथि मुम्बईको शानदार जित

काठमाडौं । आईपीएल क्रिकेटमा मुम्बई इण्डियन्सले दिल्ली क्यापिटलमाथि ९ विकेटको शानदार जित निकालेकाे छ । दिल्लीले दिएकाे ११० रनकाे सामान्य लक्षय मुम्बईले १५ औं ओभरमा...

डडेल्धुरामा ११ जुवाडे पक्राउ

डडेल्धुरा । जिल्ला प्रहरी कार्यालय डडेल्धुराले ११ जना जुवाडेलाई पक्राउ गरेको छ। डडेल्धुराको अमरगढी नगरपालिका-५ बस्ने मनोज सिजापतीको घरमा तास खेलिरहेको अवस्थामा उनीहरूलाई पक्राउ गरिएकाे...

सुदूरपश्चिमका कानुनमन्त्री शाहलाई कोरोना संक्रमण

धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री प्रकाशबहादुर शाहलाई कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । सामान्य पखाला लागेपछि शुक्रबार कोरोना परीक्षणका लागि स्वाब दिएका...

बालिका बलात्कार आरोपमा पक्राउ

इलाम । इलाका प्रहरी कार्यालय नयाँबजार, इलामले १३ वर्षीया बालिकालाई बलात्कार गरेको आरोपमा एक युवक पक्राउ गरेकाे छ । पक्राउ पर्नेमा माइजोगमाई गाउँपालिका–५ का २०...

बागमतीका मुख्यमन्त्री कोरोना मुक्त

काठमाडौं । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेल कोरोना संक्रमण मुक्त भएका छन् । प्रादेशिक प्रयोगशाला धुलिखेलमा शनिबार गरिएको परीक्षणमा रिपोर्ट नेगेटिभ आएको उनको सचिवालयले जनाएको...

आमा कुट्ने छाेरा पक्राउ

सिरहा । ईलाका प्रहरी कार्यालय बन्दीपुर सिरहाले ८५ वर्षीया आमालाई कुटपिट गरेकाे आराेपमा उनकै छाेरालाई पक्राउ गरेकाे छ । आफ्नै आमा सुदामा देवी साहलाई कुटपिट...

चर्चित

चीनको अघोषित नाकाबन्दीका कारण व्यापारीले गरे आत्महत्या!

काठमाडाैँ । केरुङ–रसुवागढी नाकामा १० महिनादेखि चीनले अघोषित नाकाबन्दी गरेकाे छ। अघोषित नाकाबन्दीका कारण सीमामा अड्किएकाे सामानका एक व्यापारीले आत्महत्या गरेका छन्।  सिन्धुपाल्चोक बाह्रबिसेका हरेराम...

पाकिस्तानको संसदमा ‘मोदी-मोदी’, विदेशमन्त्री कुरेशी ‘तीन छक’

इस्लामावाद । पाकिस्तानको संसदमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नाम लिँदै नाराबाजी गरिएको छ । पाकिस्तानका सांसदहरुले 'मोदी-मोदी' भन्दै नाराबाजी गरेका हुन् । पाकिस्तानका विदेशमन्त्री मोहम्मद...

छुरा प्रहारबाट २४ वर्षीय युवककाे मृत्यु

काठमाडौं । अज्ञात समूहकाे छुरा प्रहारबाट एक युवकको मृत्यु भएको छ । काठमाडौंकाे धापासीमा अज्ञात समूहले छुरा प्रहार गर्दा टोखा नगरपालिका–५ धापासी बस्ने गोरखाका २४...

मुकेश चाैरसियाकाे आठ दिनपछि अन्त्येष्टि

पर्सा । नेपाल काम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) पर्साका जिल्ला सदस्य तथा विन्दाविसिनी गाउँपालिकाका सचिव मुकेश चौरसियाको आज अन्त्येष्टि गरिएको छ । मृत्यु भएकाे आठ दिनपछि चौरसियाको...

देहरादुन घटनाप्रति सरकार गम्भीर छ : परराष्ट्र मन्त्रालय 

काठमाण्डौ । सरकारले भारत उत्तराखण्डको देहरादुनमा रहेको एक विद्यालयका विद्यार्थीमाथि भएको घटनाप्रति गम्भीर भएको बताएको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता सेवा लम्सालले नेपाली विद्यार्थीका विषयमा...

कलाकार सुशीला दाहालको निधन

काठमाडाैं । कलाकार सुशीला दाहालको निधन भएको छ। पेल्भिक क्यान्सरबाट पीडित दाहालको अमेरिकाको वाल्थमस्थित हस्पिस केयर सेन्टरमा बिहीबार बिहान ६७ वर्षको उमेरमा निधन भएको हो। कलाकार...

प्रहरीले भेट्टायो लाख रुपैयाँको झोला

कैलाली । इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरका प्रहरीले भेटाएको करिब रु एक लाख नगद, मोबाइल र गहना सम्बन्धित व्यक्तिलाई बुझाइएको छ । बिहीबार दिउँसो साढे ४...

भारतीय सेना प्रमुखको नेपाल भ्रमणले सम्बन्ध सुधार होला ?

काठमाडौं । सन् २०१९ को डिसेम्बर अन्तिममा सुरु भएको कोरोना महामारीले प्रभावित भारतले नेपाललाई महामारीविरुद्ध लड्‍न सहयोग प्रदान गर्दैआएको छ । महामारीका लागि भारत सरकारले...

राजतन्त्र फर्काउने भन्दै राजावादीहरु सडकमा

जनकपुर । राष्ट्रवादी नागरिक समाजको अगुवाईमा राजतन्त्र फर्काउन अभियान शुरु गरेका छन् । राजतन्त्र फर्काउनका लागि राजावादीहरुको सक्रियता बढाउदै जनकपुरधाममा शनिबार र्याली निकालिएको छ...